Εισήγηση του Β. Γρόλλιου, Διδάκτορα πολιτικής φιλοσοφίας, στην εκδήλωση παρουσίασης του κύκλου συλλογικής μελέτης του πρώτου τόμου του Κεφαλαίου του Μαρξ με θέμα: “Η κρίση του καπιταλισμού και η επικαιρότητα του Κεφαλαίου του Κ. Μαρξ“.
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
Βασίλης Γρόλλιος, Διδάκτωρ πολιτικής φιλοσοφίας
Ευχαριστίες.
Ο Ένγκελς ασκεί δριμεία κριτική στην κλασική πολιτική οικονομία των Α. Σμιθ και Ρικάρντο στο νεανικό του κείμενο Σχεδιάγραμμα κριτικής της πολιτικής οικονομίας, ένα άρθρο το οποίο έγραψε σε ηλικία μόλις 23 ετών. Η πολιτική οικονομία λέει ο Ένγκελς γεννήθηκε εξαιτίας της απληστίας και του απεχθούς εγωισμού που διακατέχει τον έμπορο. Οι οικονομολόγοι δεν αμφισβητούν τα θεμέλια της ατομικής ιδιοκτησίας. Ο επιφανειακός ανθρωπισμός τους κρύβει μια βαρβαρότητα. Το ελεύθερο εμπόριο είναι ένας πόλεμος ανταγωνισμού. Το φιλελεύθερο οικονομικό σύστημα έκανε ό,τι μπορούσε να μετατρέψει τους ανθρώπους σε κτήνη, να διαδώσει την εχθρότητα. Για να υπολογίζεται το προϊόν με βάση την αξία χρήσης του (use-value) και όχι με βάση την εμπορική του αξία, την ανταλλακτική του αξία (exchange value) θα πρέπει να καταργηθεί ο θεσμός της ατομικής ιδιοκτησίας. Δεν υπάρχει ένα στάνταρ με βάση το οποίο να υπολογίζεται η αξία του μεριδίου της εργασίας. Ο ανταγωνισμός κρίνει την αξία ενός προϊόντος. Σε τελική ανάλυση όλα εξαρτώνται από τον ανταγωνισμό, από τη στιγμή που υπάρχει ο θεσμός της ατομικής ιδιοκτησίας. Αυτή είναι η κύρια έννοια των οικονομολόγων, «η πιο αγαπημένη τους κόρη που συνεχώς χαϊδεύουν». Η ατομική ιδιοκτησία απομονώνει τα άτομα στη μοναξιά τους. Ο ανταγωνισμός βασίζεται στον εγωισμό και αυτός οδηγεί στο μονοπώλιο. Το ίδιο σύστημα που έχει αποθεώσει την αξία (ανταλλακτική), καταστρέφει την εγγενή αξία των πραγμάτων μέσω του ανταγωνισμού και διαρκώς αντιπαραθέτει την αξία των πραγμάτων αναμεταξύ τους στην αγορά. Η λειτουργία του ελεύθερου ανταγωνισμού είναι αδύνατη. Η τάση για δημιουργία μονοπωλίων και συγκέντρωσης του πλούτου είναι εγγενής στην λειτουργία της ατομικής ιδιοκτησίας. Ο ανταγωνισμός έχει διαπεράσει όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας και σε αυτόν βασίζεται πλέον η επαφή των ανθρώπων αναμεταξύ τους. Στόχος του κειμένου είναι να δείξει, κατά τον συγγραφέα του, το πόσο ο θεσμός της ατομικής ιδιοκτησίας έχει υποβιβάσει τον άνθρωπο, να φανερώσει την ανηθικότητα του εργοστασιακού συστήματος και την υποκρισία των οικονομολόγων. Continue Reading »