Τα κινήματα του 1968 και η νεολαιίστικη κουλτούρα

ένα ακόμα κείμενο για τη σημερινή εκδήλωση από τον Μιχάλη Παπαμακάριο στα πλαίσια του Διημέρου του ΝΑΡ για τα  «40 χρόνια από τον Μάη ’68»
.
«ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ», ήταν ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς ορισμούς που δόθηκαν στο ΜΑΗ. Είναι γεγονός ότι οι αλλαγές, τα ζητήματα και οι εξελίξεις που υπήρξαν στο χώρο της κουλτούρας και των τεχνών στην ταραχώδη δεκαετία του 60 συνιστούν ένα τεράστιο γεγονός στη ιστορία του προηγούμενου αιώνα. Όπως έχει λεχθεί, ο Μάης του 68, συμπυκνώνει με ανεπανάληπτο τρόπο τις διεργασίες σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Συμβολίζει την παρέμβαση εκατομμυρίων ανθρώπων, κυρίως νέων στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ, την Λατινική Αμερική και την Ιαπωνία για μια ολόκληρη δεκαετία.

 

may68_cultureΠαρέμβαση, η οποία στο πολιτιστικό επίπεδο εμφανίζει στοιχεία μιας πρώτης διεθνούς ταυτότητας για την νεολαία των δυτικών μητροπόλεων παρά τις υπαρκτές και λογικές ιδιαιτερότητες από χώρα σε χώρα. Μιας αναπτυσσόμενης τότε διεθνούς νεολαιίστικης ταυτότητας , της οποίας η αναζήτηση ήταν συνέπεια της κατάστασης στην οποία βρέθηκε η νεολαία μετά τον πόλεμο, με την αποξένωση και την κενότητα αξιών να κυριαρχεί και την αίσθηση της «ύπαρξης στο χείλος του γκρεμού» λόγω της πιθανής ατομικής σύγκρουσης. Αυτή η κοινωνική, αξιακή και συναισθηματική πραγματικότητα, ωθούσε πλατιά στρώματα νέων σε αναζήτηση μιας νέας ταυτότητας. Ο παγκόσμιος Μάης υπήρξε μια διεθνή και μαζική πολιτιστική «δράση», με πολλαπλά επίπεδα, μια απόπειρα διαμόρφωσης μιας νέας πολιτισμικά κοινότητας.
Η ίδια η τέχνη και πρώτα από όλα η μουσική εξέφρασε αυτή τη κοινότητα και το εξεγερτικό της στοιχείο. Ή τέχνη άλλωστε κάτω από το μανδύα των συμβολισμών και των μεταφορών, μεταδίδει πάντα την ιστορική κατάσταση, την κατάσταση του καλλιτέχνη, την κοινωνική του θέση, την ιδεολογία και την ψυχολογία του, αλλά και την νοοτροπία του κοινού, το οποίο από την μεριά του στον τρόπο με τον οποίο αποδέχεται την τέχνη της περιόδου αναδεικνύει την άποψη του και τη σχέση του με αυτήν. Βασισμένοι σε αυτό το κριτήριο λοιπόν μπορούμε να διαγνώσουμε σαφώς το ότι τα κινήματα του 60 ενέπνευσαν και έφεραν στην επιφάνεια μια νέα ζωντανή πολιτικοποίηση των καλλιτεχνών και του έργου τους, αναβαπτίζοντας στις νέες συνθήκες και το έργο των προηγούμενων γενιών. Αυτό έκανε π.χ. την Joan Baez να τραγουδήσει στους χιλιάδες του Woodstock το Joe Hill, παραδίνοντας στην τότε νέα γενιά το νήμα του εργατικού τραγουδιού που γεννήθηκε μέσα στους αγώνες των βιομηχανικών εργατών του κόσμου. Είναι η εποχή του They got the guns ,we got the numbers των Doors , «εσείς έχετε τα όπλα, αλλά εμείς το πλήθος», το οποίο εξέφραζε την αίσθηση της νεολαίας ότι μπορεί να τα βάλει με το κυρίαρχο καθεστώς. Του αγωνιστικού ύμνου «Get up , stand up» του Marley . Η εποχή που το Hurricane του Dylan γίνονταν το σημείο αναφοράς των απανταχού αντιρατσιστικών και ο Country Joe McDonald εξευτέλιζε την αμερικάνικη εξωτερική πολιτική με το I feel like Ι΄m fixin΄ to die rag. Ήταν οι μέρες της «έντασης και της οργής» αλλά και του διαλογισμού. Ο κόσμος ήταν γεμάτος από τα παιδιά των οδοφραγμάτων, για τα οποία τραγουδούσαν οι τότε Rolling Stones στο «street fighting man», αλλά και των λουλουδιών. Η επανάσταση κυκλοφορούσε στον αέρα, όπως έλεγε και το «Something in the air» των Thunderclap Newman, ενώ ο Lennon συνέθετε το μουσικό μανιφέστο της ουτοπίας το διάσημο Imagine. Οι MC5, από το βιομηχανικό Ντιτρόιτ, το για πολλούς πρώτο punk συγκρότημα, ένα πραγματικό επαναστατικό γκρουπ, αποτέλεσε μια γροθιά στο στομάχι του αμερικάνικου κατεστημένου. Θύμα λογοκρισίας αρκετές φορές και με τα μέλη του να διώκονται από τις αρχές με διάφορες προφάσεις, έγινε μύθος και επιρροή για πολλά συγκροτήματα, των επόμενων γενιών όπως οι Dead Kennedys και οι Rage Against the Machine. Οι ίδιοι Δημιούργησαν το κόμμα των White Panthers, του οποίου την επαναστατική διακήρυξη έδωσαν στη δημοσιότητα την 1η Νοεμβρίου του 1968. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτή την περίοδο θα δημιουργηθούν τα πρώτα παραδείγματα ανεξάρτητων ηχογραφήσεων, σε μια προσπάθεια αποδέσμευσης από τις δισκογραφικές εταιρείες.